Ons prachtige stresssysteem en ons vermogen stress bewust te beantwoorden

bundelt
door
Ons prachtige stresssysteem en ons vermogen stress bewust te beantwoorden

Ons prachtige stresssysteem.  Het is een waardevol, prachtig en natuurlijk mechanisme waarbij  neurologische en hormonale componenten een rol spelen. Lichamelijke en psychische stressreacties geven een signaal. Ze maken ons duidelijk dat er iets aan de hand is, dat iets anders is dan gewoonlijk.  Stress in een natuurlijke reactie van ons lichaam en brein op verandering; dreiging of gevaar.

Veel mensen zeggen: “Ik hou wel van een beetje stress”. Er is echter een belangrijk verschil tussen positieve en negatieve stress. Positieve stress, een milde rush en tijd om tussendoor te ontspannen blijken een gezonde work-out voor cardiovasculair- en immuunsysteem. Er is echter een verschil of we “uitdaging” versus “gevaar” ervaren, positieve stress roept een ander fysiologische reactie op dan negatieve stress. Als je een uitdaging ziet (positieve stress), ervaart je lichaam een milde rush:

  • Sympathische zenuwstelsel gaat in overdrive
  • Bloed gaat extremer stromen
  • Je aders worden wijder
  • Je hart gaat efficiënt pompen
  • Meer zuurstof naar ledematen en hersenen

Bij een negatieve stressreactie reageert het lichaam als volgt:

  • De adem versnelt
  • Het hart gaat sneller kloppen
  • De spierspanning neemt toe
  • Er is een grote zintuigelijke alertheid
  • Bloedtoevoer naar vitale organen nemen toe
  • Bloedtoevoer naar spijsvertering en voortplantingsorganen neemt af
  • Er komen diverse stresshormonen vrij zoals adrenaline en cortisol

Vechten, vluchten, verstijven of zorgen voor anderen. Stress is een natuurlijke reactie, die nuttig is wanneer hij kort en gericht is op overleven van bedreigende omstandigheden, of in lichtere vorm op het omgaan met veranderende of spannende omstandigheden. Stress-signalen maken ons duidelijk dat de omstandigheden anders zijn dan gewoonlijk. Het lichaam komt in een verhoogde staat van paraatheid en wordt klaargemaakt om snel te reageren. De 4 stressreacties van de mens zijn:

  • Vecht
  • Vlucht
  • Bevries
  • Trend & Befriend

(Trend & Befriend (T&B) is de laatst ontdekte reactie bij de mens. Het is een reactie op gevaar om je omgeving te beschermen. Anders aan de eerste 3 is dat er Oxytocine, een fysiologische reactie, wordt aangemaakt. Deze heeft deels een dempend effect op andere stresshormonen. Kenmerkend voor vrouwen T&B: moeder beschermt haar kind Altruïstisch reflex T&B zonder nadenken iemand willen redden met risico voor eigen leven.)

Depressie, trauma en angst kunnen leiden tot chronische stress. De valkuil is dat de perceptie van bedreiging nauwelijks binnen onze vrij wil ligt. Er is een mismatch in de evolutie tussen ons oeroude stresssysteem (reptielenbrein) en ons moderne brein (dat we spoken voor de geest kunnen halen alsof er echte zijn). Dit maakt dat we ons stress systeem met onze fantasie aan kunnen zetten. De amygdala doet zijn werk buiten onze bewuste wil om en er wordt snel een overlevingsreactie teweeggebracht. Een uitdaging kan dus buiten onze wil om als een bedreiging ervaren worden en wordt er niet een milde rush teweeggebracht maar wordt het gehele stresssysteem in werking gezet. Het hele lichaam is bij deze stressreactie betrokken. Er zijn 500 verschillende lichamelijke reacties geteld, die ook nog een op elkaar ingrijpen. Alles veranderd, ademhaling, spierspanning, hartslag, bloeddruk, spijsvertering, je gaat anders denken, en zelfs anders horen. Wanneer het gevoel van dreiging of urgentie voorbij is, komt het lichaam weer in zijn natuurlijke staat van rust terug. Het gaat echter mis wanneer dit niet meer gebeurd, wanneer het lichaam niet meer uit deze staat van paraatheid komt. Als de stress te lang duurt, of te erg is en niet wordt gevolgd door herstel, dan heeft dit directe gevolgen voor het lichaam; de herstelfysiologie wordt verstoord. Je kunt hier ziek van worden, er ontstaan dan allerlei lichamelijke en psychische klachten. Depressie, trauma en angst kunnen leiden tot chronische stress en dit kan ons immuunsysteem aantasten.

Het vermogen stress bewust te beantwoorden. Ons lichaam, ons leven en onze omgeving veranderen voortdurend. Een stressreactie wordt echter niet alleen opgeroepen door stressvolle omstandigheden buiten en binnen ons, maar juist ook door onze interpretatie van deze omstandigheden en dit gaat vaak buiten ons bewustzijn om. Hoe groter het verschil dus de huidige ervaring en gewenste ervaring hoe meer gedachten en gevoelens de kop op steken die gericht zijn op het ongedaan maken van deze dreiging. Dit geeft extra stress en meer onprettige lichamelijke ervaringen. Als we ons ook tegen deze gedachten, gevoelens en sensaties verzetten, dan ontstaat er meer stress. Wanneer we dit niet door hebben, wordt het stresssysteem zo vaak aangezet dat het niet meer tot rust komt. Er blijven voortdurend stresshormonen in ons lichaam met chronische stress tot gevolg.

Mindfulness en yoga traint ons met behulp van aandacht bewust te worden van onze automatische gedachten, houding en zienswijze die meer stress kunnen veroorzaken. En door hier tijd voor te maken, creëren we ruimte en zien we dat we keuzes kunnen maken. We trainen om stress bewust te beantwoorden in plaatst van er automatisch op te reageren. Ook tijdens het mediteren (zitten in aandacht) kunnen zich ongemak, pijn of sterke gevoelens voordoen. We proberen tijdens de meditatie deze te laten zijn zoals ze zijn, zonder hierop te reageren. Zitten in aandacht gaat in tegen de neiging het prettige vast te houden en het onprettige weg te duwen. Wanneer we regelmatig zitten in aandacht ontwikkelen we het vermogen stress bewust te beantwoorden, ook in ons dagelijks leven.

Bron: Werkmap achtweeks Mindfulnesstraining bundelt, Opleiding Mindfulnesstrainer Centrum voor Mindfulness, Mindfulness basisboek van Rob Brandsma en werkmap SOLK

Jolien Posthumus (1984) is Mindfulnestrainer (MBSR) trainer en event manager bij haar eigen bedrijf Bundelt. Ruim 12 jaar geleden is zich gaan verdiepen en gericht bijscholen op het gebied van bewustwording, psychologie en ons brein (neurowetenschappen). Als bevlogen en integere trainer brengt zij dit samen in meditatiebegeleiding bodybalance en stressreductie programma’s waaronder Mindfulness MBSR.

Deel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *